Strona główna Choroby wieku dziecięcego Gorączka u dzieci – kiedy i jak ją obniżać? Skuteczne sposoby, dawkowanie...

Gorączka u dzieci – kiedy i jak ją obniżać? Skuteczne sposoby, dawkowanie leków, sprawdź.

Gorączka nie jest chorobą - jest zawsze objawem jakiejś choroby. U niemowląt w pierwszych trzech miesiącach życia – bardzo niepokojącym. Kiedy gorączka jest niebezpieczna? Jak szybko pomóc dziecku? Jakie są domowe sposoby obniżania gorączki? Kiedy należy udac się do szpitala? Zobacz porady doktora Marka Pleskota.

849
6
Gorączka u dzieci. Foto unsplash.com

Wielu błędnie sądzi, że gorączka to niebezpieczna choroba – trzeba ją zawsze zbijać. Zacznijmy od tego, że gorączka nie jest chorobą. Jest zawsze objawem jakiejś choroby. U niemowląt w pierwszych trzech miesiącach życia – bardzo niepokojącym. Kiedy gorączka jest niebezpieczna? Jak szybko pomóc dziecku? Jakie są domowe sposoby obniżania gorączki? Kiedy należy udac się do szpitala? Zobacz porady doktora Marka Pleskota.

Gorączka u niemowlaka

  • Najmłodsze niemowlęta z natury są tak słabe, że nie mają siły do walki i zdecydowanie trudniej dochodzi u nich do obronnego podwyższenia temperatury. Choroby w tym wieku są też bardziej niebezpieczne. Gorączkę u niemowląt w pierwszym półroczu życia trzeba obniżyć, gdyż zwykle oznacza poważną chorobę.
  • Gorączkujące dzieci w wieku do trzech miesięcy należy natychmiast zawieźć do szpitala lub wezwać karetkę pogotowia.
  • Gorączkujące niemowlęta cztero- i pięciomiesięczne wymagają pilnego kontaktu z lekarzem (wyjątkiem jest łagodny odczyn w pierwszej dobie po szczepieniu).
Jak zbijać goroączkę u niemowlaka? Foto unsplash.com
Jak zbijać goroączkę u niemowlaka? Foto unsplash.com

Dzieci starsze

  • Jeśli jednak chodzi o dzieci starsze, to nie ma co panikować. Wiele stosunkowo łagodnych chorób wieku dziecięcego przebiega z podwyższoną temperaturą.
  • Dzieci potrafią bardzo wysoko gorączkować (40–41°C) z powodu zakażenia górnych dróg oddechowych albo gorączki trzydniowej.
  • Wysoka temperatura budzi wśród rodziców niepotrzebną grozę, a jest nie tylko objawem choroby, lecz także reakcją obronną organizmu.
  • Nie wykazano jej szkodliwego wpływu – ani na mózg, ani na serce.
  • Z reguły inne objawy mają dla zdrowia dziecka większe znaczenie niż sama gorączka.

Jeśli po lekach gorączka ustępuje, a wraz z nią: złe samopoczucie, uczucie rozbicia i zimna, mdłości, dreszcze, ból głowy i mięśni, majaczenia – to choroba nie jest tak groźna, jak wygląda.

  • U dzieci ponad półrocznych zwykle wysokość gorączki i to, jak długo trwa, nie wskazuje na ciężkość choroby. Jeśli jednak utrzymuje się dłużej niż trzy dni, może to budzić podejrzenie groźnych chorób.
Gorączka u dzieci. Foto unsplash.com
Gorączka u dzieci. Foto unsplash.com

38,5°C

  • U przeziębionych dzieci od drugiego roku życia nie zalecam rutynowego zbijania gorączki niższej niż 38,5°C.
  • Z powodu samej gorączki nic złego się dziecku nie stanie.
  • Intensywne obniżanie temperatury nie zmniejsza ryzyka wystąpienia drgawek gorączkowych.
  • Celem leczenia przeciwgorączkowego u dzieci w tym wieku powinno być przede wszystkim poprawienie komfortu pacjenta.

 Gorączka jest lekarstwem, z którego należy skorzystać, ale jeśli lekarstwo szkodzi – trzeba z niego zrezygnować. W takich wypadkach gorączkę obniżamy.

 

Termometr

  • Jeśli termometr wskazuje podwyższoną temperaturę, a dziecko nie robi wrażenia nadmiernie ciepłego, bawi się i dobrze zjada – trzeba użyć innego termometru.
  • Im bardziej nowoczesny, tym bardziej może być zawodny.
  • Rodzice wykorzystują różne termometry mierzące ciepłotę w wielu miejscach ciała.
  • Ostatnio najczęściej mierzy się promieniowanie cieplne z błony bębenkowej ucha lub skóry czoła.
  • Temperatura mierzona na powierzchni ciała wykazuje dużą zmienność.
  • Należy dokładnie przeczytać załączoną do termometru instrukcję obsługi oraz zapoznać się z prawidłowym zakresem ciepłoty ciała dziecka dla danego termometru.

Prawidłowa temperatura jest najniższa w godzinach porannych, a najwyższa w wieczornych. Ciepłota ciała wzrasta również podczas wysiłku, po gorącej kąpieli, po piciu ciepłych płynów oraz jedzeniu.

  • Wyniki pomiarów temperatury często są zawyżone u przegrzanego dziecka, podobnie jeśli mierzymy na czole pod grzywką lub bezpośrednio po zdjęciu czapki.
  • Mierząc w uchu, można zaniżyć temperaturę, jeśli zmierzymy ją poza błoną bębenkową.
  • Wiarygodność pomiarów będzie większa, jeśli wyniki będą powtarzalne. Trening pomiarów warto przeprowadzić u dziecka zdrowego, w okresie, kiedy jest chętne do współpracy. Rada nie dotyczy pomiarów w odbycie, które mogą nieść dyskomfort. Z tego powodu oraz w obawie o utrzymanie czystości termometru nie zaleca się robienia ich rutynowo. W razie wątpliwych wyników pomiarów warto jednak wykorzystać tę starą i sprawdzoną metodę. Nie zawsze zresztą konieczne jest mierzenie przez zalecane trzy minuty – gdy słupek kolorowego płynu przestaje rosnąć, a szczególnie gdy wykaże gorączkę, nie musimy mierzyć już dalej. Uzyskaliśmy informację, że trzeba gorączkę obniżyć, a czy jest ona w danym momencie wyższa o ułamek stopnia, to już nie takie istotne.

Prawidłowa temperatura

Prawidłowa temperatura ciała to:

  • w ustach – 35,6–38,2°C;
  • w uchu – 35,8–38,0°C;
  • pod pachą – 34,7–37,3°C;
  • mierzona w odbycie – 36,6–37,9 °C.

Takie wartości są podawane przez producentów najczęściej, ale koniecznie trzeba sprawdzić informacje dla konkretnego termometru.

Ciepłota ciała powyżej podanych wartości – to stan podgorączkowy, a od 38,4°C – gorączka, zwykle istotna dla pacjenta.

Wartość zmierzonej temperatury wraz z datą i godziną pomiaru należy zapisać.

Kąpiele i okłady

  • Najpierw zawsze należy podać lek przeciwgorączkowy.
  • Jeśli jego działanie nie jest w pełni skuteczne, można zastosować albo kąpiel w wodzie o temperaturze ciała dziecka,
  • albo nacieranie wilgotną gąbką o temperaturze o stopień niższej,
  • albo chłodne okłady wokół szyi.
  • to wszystko to u gorączkującego dziecka bez wcześniejszego podania leku obniżającego gorączkę może wywołać drgawki.

 Leki przeciwgorączkowe

  • Błędem jest podawanie aspiryny dziecku przed ukończeniem dwunastego roku życia.
  • Dla najmłodszych najbezpieczniejszym lekiem jest paracetamol, sprzedawany pod różnymi nazwami handlowymi, w różnych postaciach i stężeniach.
  • Za podstawowy lek przeciwgorączkowy dla dzieci (również niemowląt powyżej trzeciego miesiąca i powyżej 7 kg wagi) uważany jest ibuprofen. Nie stosuje się go w ospie wietrznej i ostrej biegunce.
  • W zapaleniu dróg moczowych podobnie, bezpieczniej podać paracetamol.
  • Ibuprofen podobnie jak paracetamol jest stosowany objawowo w razie wysokiej gorączki lub bólu.
  • Niekiedy ibuprofen jest zlecany w zakażeniach górnych dróg oddechowych, czyli w przeziębieniu w celu wykorzystania jego działania przeciwzapalnego i skrócenia w ten sposób czasu trwania choroby oraz złagodzenia objawów.
  • Brak jednak wiarygodnych danych uzasadniających skuteczne stosowanie ibuprofenu w tym zakresie (poza bólem i gorączką).
  • Co istotne, nie stwierdzono znamiennych różnic między wpływem na objawy i przebieg przeziębienia paracetamolu, który jest pozbawiony działania przeciwzapalnego, a ibuprofenu, klasycznego niesteroidowego leku przeciwzapalnego.
  • Najmłodszym niemowlakom najłatwiej dać czopek, starszym lepiej lek doustnie, bo tak zadziała najszybciej i najpewniej. Oczywiście, jeśli dziecko wymiotuje, to lepszy będzie czopek.

Dawkowanie – paracetamol

  • Dawka paracetamolu to 15 mg/kg masy ciała.
  • Możemy ją stosować nie częściej niż co 4 godziny, do 4 razy na dobę.
  • Przeliczamy dawkę na kilogramy, a nie na wiek – jest to znacznie dokładniejsze, waga maluchów w tym samym wieku może się bardzo różnić.
  • Obliczając dawkę preparatów doustnych, należy uwzględnić stężenie – konkretny lek może zawierać 12, 24, 50 albo 100 mg paracetamolu w 1 ml preparatu.
  • Dostępne czopki zawierają 50, 80, 125, 150, 250 albo 300 mg paracetamolu. Właściwą dawkę można uzyskać przez odcięcie (wzdłuż) części czopka
  • U noworodków nie można przekraczać 45 mg/kg masy ciała w ciągu doby; u niemowląt – 60 mg/kg. Nie zaszkodzi jednak jednorazowe podanie 20 mg/kg.
  • Paracetamol jest lekiem bezpiecznym ze względu na dużą różnicę między dawką terapeutyczną a toksyczną (120 mg/kg).

Dawkowanie – ibuprofen

  • Jeśli po godzinie od podania paracetamolu gorączka nadal się utrzymuje, dołóżmy ibuprofen (u dzieci powyżej trzeciego miesiąca).
  • Dawka to 5–7 mg na kg masy ciała dziecka. Możemy w razie potrzeby powtórzyć ją po sześciu godzinach.
  • Lekarz zleca czasem dawkę 10 mg/kg masy ciała.
  • Dostępne są preparaty zawierające 20 albo 40 mg ibuprofenu w 1 ml i czopki – 60 albo 125 mg.

Nie należy podawać planowo naprzemiennie paracetamolu z ibuprofenem. Zaleca się wybór jednej grupy i ewentualne, w sytuacji koniecznej, dodatkowe podanie środka przeciwgorączkowego z drugiej grupy, po 30–50 minutach.

  • Warto wykorzystać czas potrzebny na zadziałanie leku.
  • Nie są teoretycznie uzasadnione obawy rodziców, że na ich dziecko nie działa jeden z leków przeciwgoraczkowych. Często efekt zależy od dawki oraz reakcji na gorączkę.
  • Po zaaplikowaniu leku przeciwgorączkowego ubieramy dziecko lekko i przewiewnie, nie otulamy go ciepłą kołdrą.
  • W pomieszczeniu powinno być tylko około 20°C, nie może jednak być przeciągów.
  • Dajemy choremu dużo pić – podczas gorączki zwiększa się utrata wody i wzrasta ryzyko odwodnienia.

 

Radził Doktor Marek Pleskot, lekarz dzieci, który od od 22 lat prowadzi gabinet pediatryczny. Wie o co pytają rodzice i wie czego zwykle nie zdążą wytłumaczyć inni lekarze.

6 KOMENTARZE

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here